Facultatief

Apoptose


Definitie en functie:

dan apoptose (Grieks 'apo' = ab; 'ptosis' = vallen) verwijst naar zelf-geïnduceerde celdood in eukaryotische cellen. Dit genetisch bepaalde proces van zelfvernietiging in cellen is geenszins een nadeel voor het hele organisme. Naar schatting 80 miljard lichaamscellen sterven elke dag bij een volwassene door apoptose, omdat velen nieuw zijn gevormd. In een heel leven is er een algehele meervoudige uitwisseling van alle cellen van het menselijk lichaam.
Apoptose mag niet samenvallen met de necrose verward zijn. Bij necrose wordt celdood niet veroorzaakt door de cel zelf, maar door een externe invloed, zoals weefselschade, radioactieve straling of milieutoxines.

Activering van apoptose is mogelijk door:

Afgifte van cytokines (eiwitten met regulerende functie) door helper-T-cellen, als gevolg van een immuunreactie.
Onherstelbare schade aan deoxyribonucleïnezuur (DNA).
Schade of functieverlies van de mitochondriën. Leidt tot een afgifte van Cytocrom C, wat celdood induceert.
Binden aan een zogenaamde "death receptor". Deze celoppervlakreceptoren veroorzaken apoptose wanneer geactiveerd door T-cellen.

Vereenvoudigde loop van apoptose

1. Activering van apoptose. De zelfgeprogrammeerde celdood kan dan niet meer worden gestopt.
2. De cel krimpt tot ongeveer 1/10 van zijn oorspronkelijke grootte.
3. Nucleasen (enzymen) breken het DNA in verschillende stukken, waardoor de cel zijn vermogen om celdeling te ondergaan (mitose) verliest.
4. Caspasen (enzymen) breken de structurele eiwitten (actinefilamenten en intermediaire filamenten) van de cel af. De stabiliteit van de cel wordt dus opgeheven.
5. De cel valt uiteen in verschillende kleinere blaasjes.
6. Fagocyten (macrofagen) beginnen met de vernietiging van de resterende celcomponenten.
7. Een aangrenzende cel deelt (mitose) en neemt de plaats in van de vernietigde cel.

Functie van apoptose

Vernietiging van cellen met veranderd genetisch materiaal (bijvoorbeeld kankercellen).
Vernieuwing van oude sensorische cellen (bijvoorbeeld voor smaak en geur).
Eliminatie van immuuncellen die reageren op lichaamseigen cellen.
Vernietiging van overtollige zenuwcellen in de embryonale hersenen.
Apoptose in plantencellen: van de bladeren vallen